Wzory przemysłowe w ruchu: wideo i 3D jako nowe formy przedstawienia | Co do zasady

Od 1 lipca 2026 r. można ubiegać się o ochronę wzorów przemysłowych, które nie sprowadzają się wyłącznie do statycznego rysunku czy zdjęcia. To efekt wejścia w życie nowego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/715 z 11 marca 2026 r. w sprawie wzorów przemysłowych Unii Europejskiej.

Rozszerzenie definicji wzoru przemysłowego

Zgodnie z nowym art. 4 pkt 1 rozporządzenia 2026/715 wzór przemysłowy oznacza postać całego produktu lub części produktu wynikającą z cech, w szczególności linii, konturów, kolorów, kształtu, faktury lub materiałów samego produktu lub jego dekoracji, włączając w to ruch, przechodzenie lub jakikolwiek inny rodzaj animacji tych cech.

Oznacza to, że o charakterze wzoru może decydować nie tylko jego wygląd statyczny, ale też sposób, w jaki się on zmienia w czasie.

Prawodawca unijny uzasadnia to podejście już w motywach rozporządzenia 2026/715, wyjaśniając, że rozwój technologii informacyjnych doprowadził do powstania nowych wzorów przemysłowych, które nie są zawarte w produktach materialnych, a animacje, takie jak ruch lub przechodzenie cech danego produktu, mogą mieć wpływ na postać wzorów przemysłowych, w szczególności w przypadku takich wzorów, które nie są zawarte w przedmiotach materialnych.

Szersze spojrzenie ustawodawcy zostało również odzwierciedlone w definicji „produktu”. Chroniony wzorem może być każdy przedmiot przemysłowy lub rękodzielniczy inny niż programy komputerowe, niezależnie od tego, czy jest zawarty w przedmiocie materialnym, czy materializuje się w formie niefizycznej, w tym opakowanie, zestawy artykułów, przestrzenne rozmieszczenie elementów mających tworzyć środowisko wewnętrzne lub zewnętrzne, prace lub symbole graficzne, logo, powierzchniowe motywy zdobnicze, kroje pisma typograficznego oraz graficzne interfejsy użytkownika.

Dlaczego ma to znaczenie

Zakres ochrony wzoru przemysłowego zgłoszonego jako ruch, przejście czy animacja będzie wyznaczony przez to, co faktycznie pokazano w materiale wideo lub przedstawieniu ruchomym – a nie przez opis słowny czy domysł co do zamierzonego efektu wizualnego.

Zgodnie z motywem 10 rozporządzenia 2026/715 ochrona przyznana jest właścicielowi prawa w drodze rejestracji unijnego wzoru przemysłowego w odniesieniu do tych cech wzoru produktu, w całości lub części, które są przedstawione w widoczny sposób w zgłoszeniu takiego wzoru do rejestracji i które są udostępnione publicznie w drodze publikacji. Cytowany motyw potwierdza, że ruch, przejście lub inna forma animacji cech produktu – uznane w definicji „wzoru przemysłowego” za pełnoprawny element wyglądu – korzystają z tej samej ogólnej zasady co cechy statyczne.

Aby produkt korzystał z ochrony wzoru, jego cechy wzornicze nie muszą być widoczne w żadnym konkretnym momencie ani w konkretnej sytuacji używania. Wystarczy, by animowana cecha ujawniała się w toku typowego cyklu użytkowania. Nie jest konieczne, aby cała sekwencja ruchu czy animacji była widoczna nieprzerwanie.

Jeśli jednak animacja stanowi cechę wzoru zastosowanego do części składowej produktu złożonego (np. podświetlenie deski rozdzielczej jako część składowa samochodu albo animowana ikona na wymiennym module wyświetlacza urządzenia), to zgodnie z przewidzianym wyjątkiem ta animowana cecha, tak jak każda inna cecha części składowej, powinna pozostawać widoczna podczas zwykłego używania produktu złożonego.

Wzmocnienie zakresu ochrony wzorów

Warto zwrócić uwagę na motyw odnoszący się do nowych technologii druku i odtwarzania wzorów. W związku z upowszechnieniem technologii drukowania przestrzennego w różnych gałęziach przemysłu, w tym za pomocą sztucznej inteligencji, rozporządzenie w art. 20 ust. 1 lit. d) przewiduje, że tworzenie, pobieranie, kopiowanie i udostępnianie wszelkich nośników lub oprogramowania komputerowego utrwalających wzór przemysłowy w celu odtworzenia produktu z naruszeniem chronionego wzoru stanowi używanie wzoru przemysłowego wymagające zezwolenia właściciela prawa.

Właściciel unijnego wzoru przemysłowego zyskuje więc istotne uprawnienie: będzie mógł podejmować działania przeciwko wykonywaniu kopii wzoru przy użyciu technologii druku 3D.

Nowe możliwości dla twórców i przedsiębiorców

Rozszerzenie definicji wzoru przemysłowego i możliwość przedstawienia go w postaci ruchu, przejścia czy sposobu animowania daje nową perspektywę uzyskania ochrony wzorów przemysłowych obejmujących przestrzenne rozmieszczenie elementów (takich jak projekty wnętrz czy interaktywne / cyfrowe rozwiązania wizualne). Wzory te mogą odzwierciedlać rzeczywisty efekt pracy indywidualnych twórców, projektantów interfejsów, animatorów, twórców gier czy designerów produktów cyfrowych – nie trzeba sprowadzać ich do statycznych ujęć, by uzyskać ochronę.

Przedstawienie wzoru w formie wideo lub 3D pozwala również pokazać produkt w sposób, w jaki jest on faktycznie postrzegany przez użytkownika – z wielu stron i kątów. Jest to więc precyzyjniejsze narzędzie do wykazania rzeczywistego charakteru wzoru. Dla przedsiębiorców, zwłaszcza z branży technologicznej, gamingowej lub motoryzacyjnej, producentów urządzeń o złożonej, przestrzennej konstrukcji, a także projektantów wnętrz i designerów wykorzystanie ruchu, przejścia, animacji może być najlepszym sposobem przedstawienia cech zastrzeganego wzoru i wyrażenia jego charakteru. Dla sektorów o krótkim cyklu życia produktów może okazać się to również potencjalnie prostszą i szybszą drogą do uzyskania ochrony obejmującej rzeczywisty wygląd produktu.

Co pokazuje już praktyka EUIPO

Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) wskazuje, że nowa forma przedstawienia wzoru przemysłowego cieszy się dużym zainteresowaniem. Od 1 lipca 2026 r. w EUIPO zgłoszono 20 wzorów przemysłowych Unii Europejskiej przedstawionych w 3D oraz ponad 30 wzorów przedstawionych za pomocą wideo.

Pierwsze rejestracje wzorów przemysłowych pokazują praktyczny wymiar tej zmiany oraz elastyczność w przedstawianiu wzorów przez zgłaszających:

wzór nr REUD 015146726-0001 przedstawiony w formie wideo chroni lampę stołową zmieniającą w określony sposób kolory:

wzór nr REUD 015147078-0002 przedstawiony w formie wideo chroni animowaną pracę graficzną:

wzór nr REUD 015147163-0012 przedstawiony w formie wideo chroni animowany graficzny interfejs użytkownika do gry mobilnej opracowanej przez niemiecką spółkę Lessmore GmbH:

Powstaje pytanie, czy przedstawienie wzoru przemysłowego w postaci ruchu, przejścia lub innego sposobu animacji – w formie wideo czy modelu 3D – rzeczywiście będzie atrakcyjniejsze niż statyczne przedstawienie wzoru na rysunku lub fotografii. Otwarta pozostaje również kwestia, czy określony w ten sposób zakres ochrony wzoru będzie rzeczywiście szerszy i jak w praktyce będzie wyglądać możliwość unieważnienia takiego wzoru.

Na te pytania odpowie zapewne dopiero praktyka, dlatego warto przyglądać się nowym zgłoszeniom wzorów przemysłowych.

Anna Żebrowska, rzecznik patentowy, praktyka własności intelektualnej kancelarii Wardyński i Wspólnicy